Schildpadden spotten in Sri Lanka

Schildpadden spotten in Sri Lanka is makkelijk. Vijf van de zeven zeeschildpadsoorten ter wereld leggen hun eieren op de stranden hier, en op de zuidkust zwemmen ze soms letterlijk tussen de badgasten. De vraag is niet óf je ze ziet, maar waar je dat doet zonder dat het dier er slechter van wordt. Want naast een paar oprecht goede plekken staat er langs de zuidwestkust een rij bedrijfjes die vooral goed zijn in schildpadden verkopen als foto-attractie.

De vuistregel die dit hele artikel samenvat: kun je een schildpad aanraken of vasthouden, dan zit je op de verkeerde plek. Echte conservatie houdt je op afstand. Alles hieronder is een uitwerking van die ene zin.

Schildpadden zien nestelen bij Rekawa

Rekawa, een klein half uur met de tuktuk vanaf Tangalle, geldt als hét nestelstrand van Sri Lanka. Alle vijf soorten leggen hier eieren, het hele jaar door, en het lokale Turtle Conservation Project organiseert er elke avond een turtle watch. Je meldt je rond 20:00 uur bij het kantoor, krijgt een briefing, en daarna is het wachten tot er een schildpad het strand op komt. Dat kan een half uur duren, maar ook uren, en soms komt er helemaal niets. De entree is ongeveer €4,50 (zo'n 1.500 Sri Lankaanse roepies). Vraag bij het kopen van je ticket even wat het beleid is als er geen schildpad verschijnt, daar zijn de verhalen niet eenduidig over.

De regels zijn simpel en worden met reden gehandhaafd: niet aanraken, geen flits, geen witte zaklampen, afstand houden en luisteren naar de gidsen. Wit licht en gedoe op het strand verstoren de nestelende vrouwtjes. Dit is dus geen plek voor je Instagram-ringlamp.

Twee praktische dingen. De piek van het nestelseizoen ligt ruwweg tussen februari en juli, met in de beste maanden meerdere schildpadden per nacht; in oktober tot januari is het vaak één of twee, of nul. En laat je tuktuk-chauffeur wachten (reken op 2.000 tot 2.500 roepies voor de rit vanuit Tangalle), want om middernacht op een donker strand een terugrit regelen is niet hoe je die avond wilt eindigen.

Dan de eerlijkheid die je in de folders niet leest: de ervaring is niet altijd magisch. Het wachten is lang, de garantie is nul, en op drukke avonden in het hoogseizoen sta je met soms meer dan honderd mensen rond één schildpad, inclusief mensen die tóch met flits fotograferen. De opzet van Rekawa deugt, geen bakken, geen vasthouden, echte nesten, maar de uitvoering kan op piekavonden chaotisch zijn. Ga doordeweeks, wees geduldig, en zie een avond zonder schildpad als onderdeel van de deal. Het is wildlife, geen dierentuin.

Wat is er mis met de turtle hatcheries in Kosgoda?

Rond Kosgoda en Bentota zit een cluster hatcheries: centra die schildpadeieren opkopen of verzamelen, uitbroeden en de jonkies in de zee vrijlaten. Klinkt nobel, en de entree is met ongeveer €3 laag genoeg om er zonder nadenken binnen te lopen. Toch is dit de categorie waar je het beste even bij stilstaat.

De gedocumenteerde problemen bij een deel van deze plekken: pasgeboren schildpadjes worden dagenlang in betonnen bakken gehouden zodat elke bezoeker gegarandeerd "baby turtles" ziet, vrijlatingen gebeuren overdag omdat dat betere foto's oplevert (terwijl overdag de overlevingskans van een hatchling een stuk kleiner is), en bezoekers mogen de dieren vasthouden voor een foto. Sommige hatcheries vragen ongeveer €4,50 extra om zelf een schildpadje "vrij te laten". Dat is precies het verdienmodel waarom die bakken vol zitten: jouw fotomoment is de reden dat het dier er nog is.

Zijn ze dan allemaal fout? Nee. Er zijn hatcheries die gewonde dieren opvangen met een echt revalidatiedoel en hun hatchlings na zonsondergang vrijlaten. Zo herken je de betere: geen vasthoud-momenten, vrijlating in het donker of tegen zonsondergang, en een verhaal dat over de dieren gaat in plaats van over jouw ervaring. Kun je overal aanzitten en is elke muur een fotowand, dan weet je genoeg.

Snorkelen met schildpadden bij Mirissa (gratis)

De optie die reisgidsen het minst benoemen is ook de leukste: gewoon zelf zwemmen. Bij Turtle Bay, een kwartier lopen vanaf het strand van Mirissa bij Parrot Rock, zwemmen regelmatig zeeschildpadden dicht onder de kust. Neem je eigen snorkelset mee en het kost je helemaal niets. Wil je begeleiding en materiaal, dan zijn er tours vanaf zo'n €15.

Ga vroeg in de ochtend: het water is dan het helderst en je hebt de baai nog niet gedeeld met alle dagjesmensen. Beste periode is het droogseizoen op de zuidkust, november tot april. In de buurt liggen nog twee alternatieven: Polhena Beach bij Matara, dat bekendstaat om vrijwel gegarandeerde waarnemingen, en Secret Beach bij Mirissa.

Onder water gelden dezelfde regels als op het strand: afstand houden, niet aanraken, niet achtervolgen en niet voeren. Een schildpad die weg wil, laat je gaan. Meer snorkel- en duikplekken vind je in het artikel over duiken en snorkelen in Sri Lanka.

Hikkaduwa: hoe het niet moet

Op Turtle Beach in Hikkaduwa zie je het foute scenario live: locals lokken schildpadden met zeewier naar het ondiepe, waarna toeristen ze aaien, vastpakken en achternazitten voor een foto. Aanraken en voeren is tegen de wildliferichtlijnen en verstoort het natuurlijke gedrag van de dieren, maar met een rij telefoons erboven trekt niemand zich daar iets van aan. Je hoeft er geen scène van te maken, maar doe er gewoon niet aan mee. Er zwemmen genoeg schildpadden op plekken waar jij te gast bent in plaats van andersom.

Wanneer kun je schildpadden spotten in Sri Lanka?

De twee beste ervaringen overlappen qua seizoen nauwelijks, en dat is eigenlijk goed nieuws. Het nestelen bij Rekawa piekt ruwweg van februari tot juli, het snorkelseizoen aan de zuidkust loopt van november tot april. Er is dus bijna het hele jaar wel een goede schildpad-optie, alleen niet steeds dezelfde. Reis je in het voorjaar, dan kan het zelfs allebei: overdag snorkelen bij Turtle Bay, 's avonds met de tuktuk naar Rekawa.

En zie je onderweg ergens een bak met schildpadjes en een bordje met "hold a baby turtle": je weet inmiddels wat je te doen staat. Doorlopen.