Drone meenemen naar Sri Lanka

Als je googelt of je een drone mag meenemen naar Sri Lanka, kom je vrijwel meteen uit bij een procedure met vier instanties: het Ministry of Defence, de luchtvaartautoriteit, de telecomwaakhond en het Import & Export Control Department, plus een Import Control License om je drone door de douane te krijgen.

Ik ben dat zelf gaan uitzoeken en snapte er aanvankelijk de ballen van. Elke site zegt iets anders, de helft is verouderd, en het vooruitzicht dat ik dat verkeerd zou inschatten in een land dat niet flauw doet over zijn luchtruim vond ik toch een beetje spannend. Een Sri Lankaanse cel stond niet op mijn lijstje. Dus heb ik het uitgeplozen, tot in de officiële regelgeving.

Eerste conclusie: die lijst van vier instanties geldt niet voor jou. De Civil Aviation Authority of Sri Lanka zet er zelf een disclaimer bij dat die procedure uitsluitend bedoeld is voor drones die permanent geïmporteerd worden. Voor drones die toeristen tijdelijk meenemen hoeft dat hele traject niet. Wat je wel moet doen is via het online portaal een vluchtgoedkeuring aanvragen.

Dus: één aanvraag. Alleen is de vraag die in reizigersgroepen steeds terugkomt niet welke instantie je moet hebben, maar hoe lang je op antwoord wacht.

Wat je moet aanvragen (en waar)

Alles loopt via het CAASL Drone Operations Portal: portal.caa.lk/drone. Het portaal zelf beschrijft drie stappen. Eerst de zonekaart bekijken om te zien welke gebieden restricted, authorization, altitude of warning zone zijn. Dan het online formulier met je piloot- en dronegegevens. Daarna documenten uploaden en wachten op goedkeuring.

Let op dat je bij portal.caa.lk/drone begint en niet bij een diepe link naar het formulier. De URL die op half het internet als "de aanvraagpagina" wordt genoemd (apply-now/report.php) geeft inmiddels een 404. Het portaal is aantoonbaar al een keer verhuisd, dus start altijd bovenaan.

Reizigers die het traject doorlopen hebben, moesten het volgende aanleveren: een kopie van hun paspoort, de aankoopfactuur van de drone, foto's van drone en controller, eventueel een dronecertificaat, een aansprakelijkheidsverzekering bij zwaardere modellen, en de locaties en data waarop ze willen vliegen.

Dat laatste is het vervelende stuk, en daar kom ik verderop op terug.

Twijfel je over iets specifieks voor jouw situatie, bijvoorbeeld of er voor jouw aanvraag nog een security clearance van het Ministry of Defence bij komt? Mail dan gewoon drone@caa.lk. Over dat punt spreken de reisblogs elkaar namelijk hard tegen: sommige melden dat die clearance voor buitenlanders is afgeschaft, andere beweren dat het nog steeds verplicht is met twee weken doorlooptijd. CAASL noemt de MOD-stap wel bij import en bij modelvliegtuigclubs, maar zegt bij die eerste categorie expliciet dat toeristen daar niet onder vallen. Het portaal is jouw ingang, en als er iets extra nodig is voor jouw aanvraag horen ze het je daar te vertellen. Zelf gokken heeft geen zin.

Hoe lang duurt de aanvraag?

De officiële richtlijn is goedkeuring binnen tien werkdagen. De praktijk is minder netjes. Sommige reizigers hoorden binnen een paar dagen iets, anderen wachtten ruim twee weken, en één bron adviseert twee tot drie weken als realistische planning.

En dan is er de categorie waar niemand je op voorbereidt. In een Nederlandse reizigersgroep kwam de vraag langs hoe lang mensen op hun toestemmingsformulier hadden gewacht. Eén antwoord: zeven weken voor vertrek aangevraagd, inmiddels terug uit Sri Lanka, permit nog steeds niet binnen.

Dat is geen uitschieter in de marge, dat is je hele reis. Begin dus vier weken voor vertrek, maar plan je reis niet rond de aanname dat die goedkeuring er ook echt is als je landt.

Wat mensen in de praktijk doen

Een tweede antwoord op diezelfde vraag: niks aangevraagd, en zonder problemen gevlogen. Zijn eigen afweging was software up-to-date, weg blijven van militair terrein en vliegvelden, en verder gewoon veilig vliegen. Hij zei er zelf meteen bij dat het officieel wel moet.

Dat is wat er feitelijk gebeurt en het heeft geen zin om te doen alsof iedereen netjes op zijn mail zit te wachten. Maar de afweging is minder simpel dan hij lijkt. De pakkans op een leeg strand of boven een theeveld is klein. De plekken waar wél gehandhaafd wordt, zijn precies de plekken die je wilt filmen: archeologische sites, nationale parken, tempels, de Nine Arch Bridge. Daar is het risico geen boete op je deurmat maar een middag die je kwijt bent en een SD-kaart die je terug moet onderhandelen.

Militair terrein en vliegvelden zijn een categorie apart. Daar geldt geen "niemand zegt er iets van".

Maak je eigen afweging, maar maak hem met dat verschil erin.

Wat kost een dronepermit in Sri Lanka?

De kosten zijn moeilijker hard te maken. Ik heb de twee actuele fee-schedules van CAASL doorzocht op "drone", "UAS", "UAV" en "unmanned": nul hits. Er staat dus geen officieel tarief in de tarievenlijst, en CAASL mailt je het bedrag na indiening. Wat reizigers rapporteren:

• 16.095 LKR, zo'n €45, met een betaallink per mail na het indienen
• rond de €45, waarbij het bedrag afhangt van het aantal locaties dat je aanvraagt
• een staffel van ongeveer €35 voor een dag tot ruim €260 voor een jaargeldigheid

Reken voor een normale vakantieaanvraag op €40 tot €60. Vraag je een jaar aan of tien losse locaties, dan loopt het snel op. Er zit ook een bankfee op de online betaling.

Verzekering: dit is het enige waar de gewichtsklasse uitmaakt

Hier is de regelgeving wel gewoon zwart op wit. CAASL werkt met massacategorieën, en voor A, B en C geldt dat je niet mag vliegen zonder geldige dekking voor schade of letsel aan derden. De minimale dekking per categorie:

Voor de meeste mensen betekent dit het volgende: een DJI Mini weegt 249 gram en valt daarmee net in categorie A, dus geen verplichte aansprakelijkheidsdekking. Een Air of een Mavic zit rond de 800 tot 950 gram en valt in B of C, en dan heb je die dekking wel nodig. De bedragen zijn trouwens lager dan mensen verwachten: 400.000 LKR is ongeveer €1.150 aan dekking.

Welke Nederlandse polis daarvoor geaccepteerd wordt, heb ik nergens bevestigd kunnen krijgen. Als je een Air of groter meeneemt, is dat een vraag om vooraf bij je verzekeraar én bij CAASL neer te leggen in plaats van te hopen dat je papieren goed genoeg zijn.

En om een misverstand voor te zijn: onder 250 gram scheelt je de verzekering, maar niet de vluchtgoedkeuring. De vrijstelling waar je wel echt zonder permit mag vliegen geldt alleen voor drones onder 200 gram zonder camera, op eigen of aangewezen terrein, tot 45 meter. Dat is niemand met een vakantiedrone.

De vliegregels zelf

Redelijk consistent over alle bronnen:

• Maximaal 400 ft (120 meter) boven de grond
• Binnen visueel zicht, met een maximale afstand van zo'n 500 meter tot jezelf
• Alleen bij daglicht. Bronnen verschillen over of de marge 20 of 30 minuten rond zonsopkomst en zonsondergang is, dus vlieg gewoon midden op de dag
• Minimaal 8 kilometer van vliegvelden, en niet in gecontroleerd luchtruim zonder toestemming van de verkeersleiding
• Niet boven mensenmenigten, en meerdere bronnen noemen 50 meter minimumafstand tot mensen en gebouwen
• Niet vanaf een rijdend voertuig of een verhoogde positie
• Niet boven militaire installaties, overheidsgebouwen en archeologische sites
• Niet boven territoriale wateren zonder autorisatie

Gaat er iets mis met ernstig letsel, of komt er een bemand vliegtuig bij kijken? Dan moet je dat direct melden bij de lokale politie en bij CAASL, via hun Mandatory Occurrence Report.

Waar je in de praktijk niet mag vliegen

Dit is het deel dat bepaalt of je die drone überhaupt meeneemt.

Nationale parken en reservaten. Yala, Wilpattu, Sinharaja, Horton Plains: ga uit van verboden. Voor filmen in beschermde gebieden heb je aparte toestemming van het Department of Wildlife Conservation nodig en daar kunnen filmfees op zitten. De reden is geen bureaucratie: een drone boven olifanten of luipaarden is verstoring van dieren die daar toevallig wonen, niet content. Een safari met jeep en gids levert je bovendien beelden op waar je meer aan hebt.

Archeologische sites. Sigiriya en Anuradhapura worden expliciet genoemd. Voor archeologische gebieden is een no-objection van het Department of Archaeology nodig, en CAASL heeft daar een aparte kaartlaag voor. Voor Sigiriya specifiek: één bron beschrijft het als bijzonder moeilijk tot onmogelijk om toestemming te krijgen, onder meer door een airfield in de buurt. Het landschap eromheen lukt soms, de rots zelf niet.

Dat is ook waar het echt onaangenaam kan worden. Er is een verslag van een reiziger die bij Sigiriya werd staandegehouden: sleutels van de tuktuk in, telefoon in, SD-kaart opgeëist, en de mededeling dat er veertien dagen cel op stond. Het eindigde met een betaling van tien dollar per persoon om het beeldmateriaal terug te krijgen. Wat daar precies voor betaald werd blijft onduidelijk, maar de les is simpel: een drone is op zo'n site het meest zichtbare en het meest irritante ding dat je bij je kunt hebben, de handhaving is er reëel, en je staat vervolgens een uur te onderhandelen over je eigen SD-kaart in plaats van dat je die rots beklimt.

Tempels. In een concrete goedkeuring stond expliciet dat er niet boven het terrein van de Temple of the Tooth in Kandy gevlogen mag worden. Ook zonder die letterlijke regel: een drone boven een tempel is respectloos en men neemt daar terecht aanstoot aan.

Nine Arch Bridge in Ella. Hier is met permit wél gevlogen, waarbij de lokale politie als voorwaarde meegaf niet ónder de brug te vliegen vanwege wespennesten. Tegelijk staan er rond de brug "no drone zone"-borden en reizigers melden dat die serieus gehandhaafd worden. Beschouw dit dus niet als een plek waar het mag, maar als een plek waar het met de juiste papieren soms mag. Wat er in Ella verder te doen is, hangt gelukkig niet van je drone af.

En verder: politiebureaus, havengebieden, de presidentiële zone, kritieke infrastructuur, spoorlijnen, hoogspanningskabels, snelwegen, radiomasten en woonwijken. Militaire en overheidslocaties zijn hierbij een categorie apart. Sri Lanka heeft een oorlogsgeschiedenis en een gevoelige veiligheidsdienst, en een onaangekondigde drone bij een checkpoint of legerbasis is geen boetekwestie.

Wat je vaker tegenhoudt dan de regels: wind

Terug naar die twee reizigers uit de groepsapp. De een had geen permit aangevraagd, de ander wachtte er zeven weken op. Weet je wat ze allebei als hoofdreden noemden dat ze uiteindelijk weinig gevlogen hebben? Niet de politie en niet het papierwerk. Wind.

Eén kwam op zijn hele reis tot twee keer goed vliegen. De ander noemde wind in één adem met de verboden locaties als de reden dat zijn drone grotendeels in de tas bleef.

Dat zet die hele permit-discussie in verhouding. Je kunt weken bezig zijn met formulieren, verzekeringsdekking en kaartlagen, en dan sta je met een goedgekeurde aanvraag op zak naar een boom te kijken die alle kanten op waait. Reken er niet op dat je iedere dag omhoog kunt, en plan geen shot in dat je per se nodig hebt.

Op het vliegveld

Accu's horen in je handbagage, en het advies dat je overal tegenkomt is om de hele drone in je handbagage te doen. Voor de wattuur-grenzen geldt de gewone luchtvaartregel: tot 100 Wh mag zonder toestemming mee in de cabine, tussen 100 en 160 Wh heb je toestemming van de maatschappij nodig en mag je maximaal twee reserve-accu's meenemen, en losse accu's en powerbanks mogen nooit in de ruimbagage. In de praktijk zitten de accu's van consumentendrones als de DJI Mini en Air daar ruim onder, dus dit is zelden je probleem.

Bij aankomst werkt Sri Lanka met een groene en een rode douanedoorgang, en alles wat dutiable, controlled of prohibited is moet je bij de rode volledig aangeven. Voor tijdelijke invoer van filmapparatuur bestaan constructies met een carnet, bankgarantie of restitueerbare borg, afhankelijk van het item.

Wat reizigers rapporteren is een stuk minder dramatisch dan de rumoerige verhalen suggereren. Het patroon dat terugkomt: de tas gaat door de scanner, de beambte ziet de drone, stelt één vraag, jij bevestigt dat het een drone is, en daarmee is het klaar. In de verslagen die ik vond is niemands drone in beslag genomen.

Neem wel alles geprint mee, niet alleen digitaal. Je goedkeuring, je betaalbewijs, je verzekering. De handhaving ter plekke is geen ambtenaar met een database maar een politieagent met een telefoon zonder bereik, en dan is een papiertje in je hand meer waard dan een pdf in de cloud.

De hack: eerst de kaart, dan het formulier

Het echte struikelblok zit in dat ene vakje van het aanvraagformulier waar je je vlieglocaties en data invult. Dat betekent dat je je route drie weken voor vertrek al redelijk vast moet hebben, en dat botst nogal met hoe de meeste mensen door Sri Lanka reizen. Een locatie die niet op je aanvraag staat, is een locatie waar je niet mag vliegen.

Doe daarom eerst de zonekaart open op portal.caa.lk/drone/map.html en leg je hele beoogde route erlangs voordat je één veld invult. Dan zie je meteen welke plekken kansloos zijn, verspil je geen aanvraag aan Sigiriya, en kun je meteen ruimer aanvragen dan je denkt nodig te hebben. Ruimer aanvragen is het hele punt: je kunt beter vijf locaties op je goedkeuring hebben en er drie gebruiken dan omgekeerd.

Is het de moeite waard?

Eerlijk: je sleept een drone, drie accu's en een mapje papierwerk door het land, en het aantal plekken waar je hem legaal de lucht in mag krijgen is kleiner dan de brochure suggereert. Geen parken, geen archeologische sites, geen tempels, niet bij vliegvelden, niet boven dorpen. En als je dan een plek hebt, kan het waaien.

Wat overblijft is de kust, de theevelden en het heuvellandschap. Dat is ook precies waar de mooiste beelden zitten, dus wie zijn route toch al ruim vooruit plant, doet er goed aan hem mee te nemen. Wie liever ter plekke bedenkt waar hij morgen naartoe gaat, laat hem thuis en heeft er geen seconde spijt van.

Neem hem mee met de verwachting van een handvol goede vluchten, niet van een reisvideo. Dan valt het mee.

Vraag je de goedkeuring aan? Zet dat dan op dezelfde lijst als je ETA en je vaccinaties, dus bij de dingen die weken voor vertrek af moeten zijn. Met de aantekening dat je ETA er wel op tijd is en je permit misschien niet. Wat daar verder op hoort staat in de tips voor vertrek en het visumartikel.